Dobesite e besimtarit

Profeti (alejhi’s-salâtuve’s-selâm) ngaqe i dinte pikat e dobeta te ummetit here pas here i ka paralajmerua besimtaret per keto dobesi.. ne lidhje me kete teme nje nga paralajmerimet qe bie me shume ne sy eshte ky:  “gjerat me te rrezikshme nga te cilat kam frike per Ummetin tim jane: madhesia e barkut (rritja e barkut), gjumi i tepert, pertaceria materiale dhe shpirterore edhe dobesia e jakinit(imanit) ” 

Siç shikohet çeshtjet te cilat permenden ne hadith jane permendur si çeshtje qe kane lidhje me njera tjetren. Keshtu qe hadithi eshte perpjekur qe ti edukoje besimtaret qe te jene te kujdesshem ndaj gafletit(shkujdesja ndaj urdherave te fese),pertacerise dhe nga dobesia e imanit. Hz.Ali (r.a) e ka pershkruar gafletin e njerezve ne dynja me keto fjale:  “njerezit jane ne gjume (gaflet),por kur vdesin atehere zgjohen (e kuptojne te verteten) “

Atehere ne ditet e sotme besimtaret duhet te kene kujdes ne keto çeshtje dhe te mos bien ne gaflet.Kater temat te cilat na paralajmeron hadithi shkurtimisht mund ti permbledhim keshtu:

1. (rritja e barkut): Se pari ne hadith nuk terhiqet vemendja ndaj mbipeshes por rritja e barkut ne kuptimin e  pangopesise. Keshtu qe me madhesine e barkut hadithi deshiron te tregoje njeriun i cili e ka leshuar veten ne gaflet dhe qe han shume, dhe njeriun i cili e ka bere ngrenjen edhe pirjen qellimin e jetes se tij. Sepse Profeti jone eshte shqetesuar per dynjane dhe ahiretin(jeten pas vdekjes) e njerezve te cilet jetojne ne nje menyre te tille.Ne qofte se nje njeri e ka bere si qellim te jetes se tij ngrenjen dhe pirjen eshte shume e veshtire qe ai njeri te beje ndonje pergatitje per jeten ahiretin.Profeti jone (s.a.s) ka thene:” Bijte e ademit nuk kane mbushur nje ene me te keqe sesa barku.Bijve te ademit mund  ti mjaftojne disa kafshata.Ne qofte se duhet te ushqehet me patjeter atehere 1/3 e stomakut ta mbushe me ushqim,1/3 me uje dhe 1/3 ta ndaje per ajer (frymemarrje)”  Hz. Omer ka paralajmeruar muslimanet ne kete menyre:”shmanguni nga ngrenja dhe pirja e tepert! Sepse ngrenja dhe pirja e tepert, bejne qe trupi te semuret,te rritet frika dhe te shtohet pertaceria ne ibadete.”  Kurse  Hz. Ali (r.a) ka thene:”ne qofte se  nuk te fryhet stomaku se ngreni dhe nuk ngopesh atehere quaje veten nga te semuret qe nuk kane shprese per sherim.”  Ebu Hureyre (r.a) tregon nje ngjarje te tille:Njehere Profeti(alejhi’s-salâtuve’s-selâm) kishte si mysafir nje person i cili nuk ishte bere akoma musliman me emrin Cahcah el-G?fari.Ngaqe ishte mysafir,Profeti urdheroi qe te mjelej nje dhi dhe qumeshti ti jepej mysafirit.Dhia u mjel,mysafiri e piu qumeshtin por nuk u ngop edhe e mjel edhe nje dhi tjeter por mysafiri perseri nuk u ngop keshtu qe ate dite e mjelen plot shtate dhi per Cahcah el-G?farin.Rane ne gjume dhe kur u zgjua ne mengjes Cahcah el-G?farî u be musliman. Profeti ne mengjes urdheroi qe te mjelej nje dhi per mysafirin. Cahcah el-G?farî e piu qumeshtin,i sollen qumeshtin e nje dhie te dyte por nuk e piu.Pas kesaj profeti tha: “muslimani han edhe pin me nje stomak (sa per nje person) kurse kafiri (jobesimtari) han edhe pin sa per 7 persona” . Abdullah b. Amr (r.a) transmeton: Tek Profeti erdhen 7 veta.Secili nga sahabet moren nga nje person edhe Resulullahu mori nje person.E pyeti per emrin.Ebu Gazvân ju pergjigj mysafiri. Resulullahu mjeli 7 dhi per te. Ebu Gazvân e piu te gjithe qumeshtin. Resulullahu (alejhi’s-salâtuve’s-selâm) i tha “A nuk behesh musliman o Ebu Gazvan? Ebu Gazvân pranoi dhe u be musliman. Resulullahu e ferkoi kraherorin e Ebu Gazvânit. Ne mengjes u mjel nje dhi per te. E piu qumeshtin por nuk e mbaroi dot. Profeti jone i tha , O Ebu Gazvan! Vazhdo te pish qumesht.Kurse Ebu Gazvani tha:Betohem mbi Ate qe te ka dergua si Profet qe u ngopa. Pas kesaj Profeti (alejhi’s-salâtuve’s-selâm) tha “dje kishe shtate stomake ndersa sot ke vetem nje stomak” .  Profeti per te treguar qe muslimani nuk duhet te jete i pangopur ka theksuar se “ushqimi i dy personave majfton per tre persona dhe ushqimi i tre personave mjafton per kater persona. ”  Siç shikohet ushqimi dhe pirja e tepert nuk jane nga tiparet e muslimanit.Ne Kuranin e madherueshem per te terhequr vemendjen ne menyren e jeteses se jobesimtareve kjo çeshtje kalon keshtu:  “Kafiret (jobesimtaret) mendojne lezetin dhe qefin e jetes se dynjase edhe hane siç hane kafshet.”  Atehere besimtari nuk duhet qe te shtypet nen deshirat e stomakut, por duhet te behet nje njeri i vullnetshem  cili e rregullon ngrenjen edhe pirjen. Sepse Profeti (s.a.s) ka thene “Per njeriun mjafton si shperdorim ngrenja e çdo gjeje qe i pelqen”

2. (gjumi i tepert):Allahu Teala ne Kur’ani Kerim  ne ayetin e nente te sures Nebe thote  “e beme gjumin shkak qe te pushoni ”  duke u treguar besimtareve qe gjumi si pushim eshte miresi (nimet).Por gjumi eshte miresi kur perdoret ne masen e duhur.Sepse ne hadith me shprehjen “mudâvemetu’n-neum” paralajmerohen personat te cilet e kalojne kufirin ne fjetje dhe gjumesi.Kur dihet qe ne ditet e sotme nje personi mund ti mjaftoje 5-8 ore gjume. Doktoret theksojne qe nje gjume mbi keto ore mund te demtoje trupin e njeriut.Ne lidhje me gjumin e tepert edhe ?mam Gazali thote qe gjumi i tepert sjell rreziqe ne lidhjen midis robit dhe Allahut.Sidoqofte sipas te dhenave qe na jep mjekesia thuhet se trupit te njeriut i mjafton 5 ore gjume.Prandaj duhet qe gjumin tone ditor  ta rregullojme diku aty tek 5-6 ore.Ne Kuran kur tregohen veçorite muttakive* Allahu thote  “naten flejne pak dhe deri ne kohen e seherit (koha para lindjes se diellit) bejne pendim ” . Paralajmerimi ne ezanin e sabahut  “es-salâtu hajrun mine’n-nevm” (namazi eshte me i hajrit se gjumi) tregon gafletin qe bie njeriu ne kohen e sabahut.Gjithashtu ne hadith ne lidhje me personat te cilet flejne ne mengjes kur po lind dielli behet ky paralajmerim “gjumi ne sabah eshte pengese per rriskun.”  Sepse kjo kohe eshte koha kur duhet hyre ne diten e re me dhiker,tesbih,tekbir dhe dua. Personat te cilet bien gjume ne darke heret, çohen heret edhe ne mengjes,duate edhe ibadetet nuk i bejne te pergjumur por me perqendrim te plote.Keshtu qe edhe kur shkojne ne pune nuk jane te pergjumur,shkojne ne kohen e duhur edhe punet qe bejne kane bereqet. Edhe Profeti (alejhi’s-salâtuve’s-selâm) ka bere dua “O Allahu im! Beji mubarek (jepu bereqet) ummettit tim ne punet te cilat i bejne heret ne mengjes!”  Eshte nje e vertete e pamohueshme qe personi i cili nuk e rregullon  ngrenjen edhe pirjen,i cili nuk i jep drejtimin e duhur jetes nuk eshte e mundur per te qe te çohet heret edhe ta pakesoje gjumin.

3.(Pertaceria): Pertaceria eshte antonimi i punes.. Puna nuk eshte vetem materjale por ne te njejten kohe me termin pune kuptohet edhe puna shpirterore dhe ngritja e personit nga ana shpirterore.Prandaj xhihadi ndaj epsheve dhe nefsit eshte pershkruar si xhihadi me i madh.  Edhe ne hadith thuhet qe  “Ai qe i ka te dy ditet njelloj eshte ne humbje” .?slami me prencipin, “dora qe jep eshte me e larte se dora qe merr ” ,i ka nxitur njerezit qe te prodhojne dhe te shperndajne per hir te Allahut. Atehere ne  ?slam nuk eshte e pelqyeshme qe te ulesh ne nje qoshe dhe tu behesh barre te tjereve.Edhe Profeti jone (alejhi’s-salâtuve’s-selâm) ne duate e tij i eshte lutur Allahut qe ta mbroje nga pertaceria.  Allahu Teala ne Kuran thote qe  “(Atehere) kur te mbarosh nje pune fillo menjehere nje pune tjeter. ”  Ne kete ajet i sherbehet besimtarit nje filozofi e rendesishme veprimi dhe nje prencip i rendesishem i jetes.Keshtu qe besimtari duhet qe gjithmone te jete ne veprim dhe aktiv dhe te mos e harxhoje kohen kot.Ne pune aktiv edhe ne pushim aktiv.Me nje fjale tjeter besimtari punet duhet ti rregulloje ne ate menyre qe ne jeten e tij te mos kete hapesire boshe edhe kohe te shperdoruar. Eshte nje e vertete qe njeriut i duhet te pushoje por edhe kjo kohe pushimi duhet te jete ne menyre aktive.Pershembull dikush qe lodhet duke lexuar mund edhe te fleje gjume por gjithashtu mund te pushoje edhe duke ndryshuar pune.Mund te lexoje Kuran,mund te fale namaz etj…Kur te lodhet me keto pune mund te kthehet perseri tek leximi i librit. Pra besimtari duhet te jete gjithmone aktiv,gjithmone te kaloje nga nje pune tek nje pune tjeter…keshtu qe veprimi me metoden  “pushim ne pune edhe pune ne pushim ” eshte nje veprim  qe perputhet me ?slamin.  Nje nga filozofite themelore te islamit eshte aktiviteti (levizja) i çdo gjeje ne gjithesi.?slami ka nderhyre ne çdo veprim qe eshte kunder kesaj filozofie. Pershembull;Per  token qe nuk punohet dhe qe nuk shfrytezohet i ka dhene leje nje personi tjeter qe ta marre ate me kushtin qe ta punoje.Ky veprim  ne juristpredencen islame  quhet ihyau’l-mevât.  Gjithashtu ?slami ,ka paralajmeruar personin i cili i hedh  parate ne nje ane dhe nuk i perdor ato per gjallerimin e tregetise apo ne pune te tjera.Gjithashtu i ka vendosur keto mallra (parane e lene ne nje ane,flori,argjend etj…)  ne mallrat qe duhet te jepet zekat si barrier per te parandaluar kete veprim te gabuar.Ne Kuran pasi shpjegohet se si do te ndahet  ganimeti i luftes personave qe u takon, paralajmerohen besimtaret  “qe keto mallra te mos kthehen ne nje pasuri qe shetit vetem ne duart e te pasurve. ” . ?slâmi nuk pelqen qe ne nje vend ku ka  te varfer ne ekstrem te kete te pasur ne ekstrem.Bashke me kete ?slami urdheron besimtaret qe te punojne per te mbajtur veten edhe personat e tjere qe i kane nen pergjegjesi (babai,nena etj…) dhe kurre nuk e parapelqen lypjen. Natyrisht qe njerezit nuk jane ne te njejtin nivel nga mundesite ekonomike dhe nga dhuntite.Prandaj ?slami me ane te zekatit,sadakase,fidjen e agjerimit,kefaretin e betimeve dhe adakun perpiqet qe ta shperndaje pasurine brenda popullit dhe te formoje ura qe i bashkojne shtresat e shoqerise me njera tjetren.?slami nuk i shikon me tolerance njerezit qe harxhojne jeten neper qoshe,qe nuk punojne dhe qe jetojne si endacake. Por duhet qe ta ndajme dorezimin tek Allahu(tevekkuli) edhe pertacerine nga njera tjetra. Dorezimi tek Allahu eshte pasi ta kryesh detyren qe duhet te besh ta presish perfundimin nga Allahu. Nje nga personat qe e ka kuptuar me se miri tevekkulin eshte Hz.Omer (r.a).Nje here Hz.Omer (r.a) shikoi nje grup njerezish nga Jemeni  te cilet qendronin ne rruget e Medines pa punuar,qe e mbushnin barkun duke pritur ushqim nga te tjeret dhe qe e quanin veten ‘te doruzuar tek Allahu’.Hz. Omer (r.a) kur e shikon gjendjen e tyre u thote:’ju nuk jeni te dorezuar tek Allahu por jeni persona perfitues (qe prisni ushqim falas) dhe i perzuri ata nga Medina.Dorezimi tek Allahu eshte rrjedhoje e besimit ?slam,besimit te sinqerte tek Allahu dhe dorezimi tek Ai.Atehere dorezimi i vertete tek Allahu, se pari eshte qe te besh ate qe sebepet kerkojne dhe pastaj ta presish perfundimin nga Allahu.Do te thote qe dorezimi tek Allahu nuk eshte pertaceri por eshte nje ndjejne qe rrjedh nga besimi.Si perfundim ?mani sjell dorezimin,dorezimi sjell mbeshtetjen tek Allahu,mbeshtetja tek Allahu sjell lumturine ne dynja dhe ahiret.

4.  (dobesia e jakinit):Ne Kuran “jakini” perdoret ne kuptimin  “dije e sigurte ” gjithashtu edhe ne kuptimet “vdekje” dhe “gjeja te cilen e ka premtuar Allahu dhe eshte e sigurte se do te ndodhe. Ne ajetin 99 te sures Hicr  “beji ibadet Allahut deri sa te te vije vdekja”  fjala “jakîn”,eshte ne kuptimin e ” vdekjes “.Profeti jone (alejhi’s-salâtuve’s-selâm) ka thene : “Betohem mbi Allahun se po te dinit ate qe di une do te qeshnit pak dhe do te qanit shume.” . Sepse Ai i dinte me nje dije te sigurte (jakin) gjendjen gjate vdekjes dhe te gjitha ngjarjet pas vdekjes. Prandaj Profet (alejhi’s-salâtuve’s-selâm) e ka paralajmeruar ummetin qe te mos e harrojne ahiretin perballe te mirave dhe epsheve te dynjase duke na thene “kujtojeni shpesh vdekjen e cila e shkaterron epshin ndaj dynjase!”  Ne nje transmetim tjeter duke na lajmeruar se po te ishin kafshet te vetedijshem nga frika e vdekjes nuk do te ushqeheshin dhe do te dobesoheshin se tepermi. “Po ta dinin kafshet ate qe din biri i njeriut rreth vdekjes (si dije jakini,e prere),nuk do te mund te ushqeheshit nga mishi i tyre. ” .Allahu ne Kuran na lajmeron se personi e din me dije (ilme’l-jakîn dhe ajne’l-yakîn) vdekjen dhe zjarrin e xhehennemit.  Njerezit e dine vdekjen me tre gradat e jakinit:Grada e pare, ilme’l-jakin;çdo njeri i vetedishem, kur shikon personat qe vdesin me ane te krahasimit (kijas) e din se do te vdese.Grada e dyte , ajne’l-jakîn;kur njeriu ne çastin e  vdekjes (sekaratu’l-mevt) i shikon melaiket me sy te hapur.Grada e trete, hakka’l-jakîn;eshte gjendja kur personi ndej dhimbjet e vdekjes kur po jep shpirt.

Perseri ne Kuran jakini shpjegohet me kete shembull: “Kur ?brâhimi tha “Zoti im! Me trego se si i ringjall te vdekurit!”Allahu i tha, “A nuk beson?”. Ai iu pergjigj “Po besoj, por dua qe te me ngopet zemra “. Allahu i tha “Merr kater zogj, ambjentoi me veten,pastaj coptoi dhe ne çdo koder vendos nje cope nga ato,pastaj thirri ato.Do te vijne tek ti duke vrapuar dhe dije mire se Allahu eshte i gjithfuqishmi,i urti (posedeus i dijes se urte,hikmetit) “.  “hakka’l-jakîn”  eshte arritja e dijes se sigurte (prere) qe fitohet duke vepruar,jetuar, dhe provuar.Edhe tregimi i Hz. ?brâhimit eshte nje shembull i arritjes se dijes se prere dhe besimit me ane te te rruges  hakka’l-jakîn.Sepse Hz. ?brâhimi nuk pyeste nga dyshimi por qe “lijetmainne kalbî” “Te me ngopet zemra!”. Fjala ?tminân do te thote: “si materje, ndalimi i levizjes,qetesimi i diçkaje qe eshte ne levizje “. Ne baze te kesaj ‘itminan’ i thuhet qetesimit te arsyes dhe zemres,mbarimi i dyshimit,emocjoneve,lekundjes dhe vuajtjes.Atehere diturite te cilat perfitohen nga lajmi  i sigurte,mendimi dhe veshtrimi dhe besimet qe bazohen ne keto dije jane jakin,dije e sigurte (e prere).  Abdullah b. Mesud (r.a) thote: “jakîni eshte teresia e besimit “, kurse Muaz b. Cebel (r.a) i ftonte shoket   “Ulu me ne qe te besojme nje ore (ta forcojme besimin) . Do te thote se Muaz b. Cebel (r.a) forcimin e besimit e shikonte ne permendjen e Allahut dhe bisedat ne lidhje me besimin tek Allahu te cilat behen sipas kufijve te  Kuranit dhe sunnetit. Ne Kuran forcimi i besimit shpjegohet ne kete menyre:

“E besimtaret e vertete jane vetem ata,te te cileve kur u permendet Allahu u rrenqethen zemrat e tyre ,te cileve kur u lexohen ajetet e Tij u shtohet besimi,dhe qe jane te mbeshtetur vetem tek Zoti i tyre.”  Atehere  besimtaret e vertete kur lexohen ajetet e Allahut perfitojne dije te reja gjithashtu u rritet edhe besimi duke besuar edhe kushtet reja te besimit qe keto ajete sjellin. Veçkesaj, nga mbrehtesia,bukuria,hikmeti (urtesia) dhe dijet e reja qe permban çdo ajet qe revelohet eshte argumente qe Kuranin e ka reveluar Allahu dhe u forcon besimin besimtareve.

Siç shikohet dija e jakinit ndahet ne tre grade; ilme’l-jakîn, ajne’l-jakîn dhe hakka’l-jakîn.Sipas kesaj nese njeriu te vertetat qe i beson nuk i komenton duke u bazuar ne dije atehere do te thote se jakini i tij eshte i dobet.Domethene nese njeriu besimin ne Allah,Profete,librat e shenjte,ne ringjallje dhe pjeset e tjera te besimit nuk i ka ushqyer me dije do te thote qe jakini i ketij personi eshte i dobet. Sepse fillimi i jakinit eshte dija.Pershembull neqofte se universin e studjon nje piktor,nje artist qe ka shije te holle artistike ose nje shkencetar qe posedon dije mbi ekologjine dhe nga ky univers lexon veçorine kelam te Allahut (te folurit e Allahut) edhe arrin te formoje ura midis Kuranit dhe universit atehere ka arritur graden e pare te jakinit,ilme’l-jakin. Pershembull nese nje person shikon gjethet e pemes,kupton gjallerine e tyre dhe mesimet te cilat duan tja shpjegojne njeriut,karbondioksidin qe pastrojne,ndryshimet qe u ndodhin atyre dite-nate,harmonine midis njeriut dhe bimeve, edhe studjon (duke marre parasysh llogarite e rastesise) mundesine nese te gjithe keto proçese jane rastesi. Dituri te cilat njeriu i perfiton nga kjo lloj metode kerkimi i hapin ketij personi dritaren e marifetit (dijes).Dhe ky nivel eshte nje pasqyrim i ilme’l-jakinit. Njeriu i cili ka arritur ne nivelin me te vogel te Marifetullahut (dijes qe ka lidhje me Allahun) per sa kohe vazhdon udhetimin e tij te dijes duke pasur si qellim  zyhdin,takvane,sinqeritetin maksimal i mundesohet atij lumturia e dijes se vertete (marifetit). Kurse Ajne’l-jakîni eshte nje grade ku ne fytyren e çdo sendi shikohet pasqyrimi i Allahut.Personi qe ka arritur ne kete grade ne lulezimin e luleve,ne zgjatjen e pemeve drejt qiellit,ne cicerimat e zogjve,ne rrjedhjen e ujrave plot harmoni…shkurtimisht ne çdo gje kerkon vazhdimisht Ate (Allahun).Sepse bota e ndjenjave te nje personi qe ka arritur ne kete grade eshte zhvilluar aq shume saqe pas çdo gjallese kerkon Zotin e tij (Allahun).Sipas shprehjes qe perdor Tasavvufi ky person ka arritur ne graden “sejr ilallah”.Njeriu ne kete grade çdo gje e shikon dhe e ndjen ne nje gezim dhe shije te veçante.Shkurtimisht ne kete grade kuptohet dhe jetohet e verteta me te gjithe pasqyrimet e saj se çdo gje qe egziston mund te egzistoje vetem duke e mbeshtetur egzistencen e saj tek egzistenca e Allahut.

Perfundim

Siç i tregojme rendesi shendetit (materjes,trupit tone), ashtu duhet qe zemren dhe shpirtin ta ushqejme vazhdimisht nga ana shpirterore. Pa lene zbrazetire ne jeten tone duke e perdorur shume  mire kohen duhet qe me dua dhe tevekkul (mbeshtetje tek Allahu) ta bejme si veçori te vullneti hajrin.Gjithashtu me pendim duhet qe ti shkulim rrenjet e haramit nga zemrat tona. Duhet qe te rrime gjithmone  ne vezhgim ndaj harameve dhe ta ushqejme dhe forcojme vazhdimisht  jeten tone shpirterore me deshire ndaj se mires dhe sevapit.  Njeriu qe ha shume gjithashtu flen shume dhe e leshon veten ne gaflet (harrese). Ndersa ne gaflet shpeshhere nuk gjendet ndarja hallall-haram. Do te thote qe njeriu qe ha se tepermi ne nje fare menyre i shtohet pertaceria dhe zhnderrohet ne nje mase mishi pa shpirt.Ne qofte se veprohet sipas formules qe eshte formuluar ne Tasavvuf  “k?llet-i taam, killet-i menâm, killet-i kelâm, uzlet ani’l-enâm” qe do te thote pak ushqim,pak gjume,pak fjale edhe uzleti (largimi nga njerezit nga frika e hyrjes ne haram) forcohet bota shpirterore dhe shtohet bereqeti.Duhet qe heshtja e besimtarit te jete tefekkyr kurse fjala e tij hikmet.Fjala e besimtarit duhet qe te rregullohet sipas kenaqesise se Allahut dhe kufijve te Kuranit dhe sunnetit.  Prandaj besimtari  nuk duhet qe ta harxhoje kohen kot ,nuk duhet te flase kot  dhe nuk duhet te beje shoqeri te kota qe nuk i sherbejne jetes se Ahiretit.Kur flet besimtari duhet qe te flase per te treguar prapaskenen e  sendeve qe te çojne tek Allahut dhe qe tu hape syte te tjereve qe nuk e shikojne kete prapaskene dhe nuk e kuptojne kete hakikat. Besimtari qendron me njerezit qe ka prane qe ti nxjerre ato ne majat e njerezimit dhe te lartesohet se bashku me ato ne majat qe mund te arrije njeriu ne boten shpirterore. Perndryshe ka shperdoruar edhe fjalet edhe kohen.Por ne ditet e sotme per tu shpjeguar disa njerezve te vertetat e ?slamit fillimisht duhet qe te kerkohen rruget e dialogut.Ne menyre qe gjerat te cilat do ti shpjegojme te mirepriten duhet qe te formohet sinqeriteti,afrimiteti,siguria dhe besimi.Pra qe palet ta njohin me mire njeri tjetrin pune qe duken si te kota si ngrenja e drekave e darkave,bisedimi i temave qe mund te quhen te kota etj…nuk jane shperdorim i kohes ne qofte se perdoren si shkalle per te shpjeguar dhe sherbyer ?slamit.Por ne qofte se drekat dhe darkat,shetitjet e ndryshme, nuk kane si qellim shpjegimin e Allahut dhe te vertetave te ?slamit,nuk na sigurojne ne nje perfitim per besimin dhe jeten e Ahiretit atehere edhe parate jane te shpenzuara kot edhe koha eshte shperdoruar.Keto veprime jane te dyshimta per takvane e nje personi.Kurse besimtari duhet qe te distancohet nga gjerat e dyshimta. Atehere besimtari duhet qe te distancohet nga gafleti (qe eshte kilot e teperta,gjumi i tepert,dhe mungesa e marifetit) dhe gjerat qe e shkaktojne kete gjendje.

Dr. M. Selim Arik

Perkthehu:

                                                                                Erjol Haxhiu